أنّى : مفعول مطلق است . مغلوبا : حال براى « فرو » است . شرح و تفسير ( راية ضلالة قد قامت على قطبها ) گمراهى چيره و فراگير شده است . ( و تفرّقت بشعبها ) پرچم گمراهى و فساد گسترش يافته و بر همه‌جا سايه افكنده است . امام عليه السّلام در اين بند ، حوادث پس از خويش را پيش‌بينى مىكند . ابن ابى الحديد مىگويد : اين بخش از خطبه جداى از بخشهاى پيشين است ، زيرا شريف رضى تنها بخش‌هاى فصيح‌تر سخنان امام عليه السّلام را برمىگزيند و گاه بخشهايى از چند خطبه را در يك‌جا گرد مىآورد . امام عليه السّلام در اين‌جا از حوادث و فتنه‌هاى آخر الزمان ياد مىكند . ( تكيلكم بصاعها و تخبطكم بباعها ) « كيل » و « خبط » كنايه از شدت و سختى فتنه است . ( قائدها خارج من الملّة ) فرمانده اين فتنه خارج از امت اسلام است ، هرچند نماز و روزه گذارد و حج خانه خدا رود ؛ زيرا اسلام جهاد با گمراهى و فساد است . كسى نيز كه به گمراهى و فساد رضايت دهد شريك با كننده آن است و فرد ساكت در چنين هنگامه‌اى شيطانى گنگ است . ( قائم على الضّلّة ) او بر گمراهى ثابت‌قدم بوده به تهديدهاى الهى بهايى نمىدهد و با اين حال خود را به دروغ به اسلام مىبندد و خود را حامى و نگهبان آن مىشمارد . در حالى كه از دشمن‌ترين دشمنان آن است . ( فلا يبقى يومئذ منكم إلّا ثفالة كثفالة القدر أو نفاضة كنفاضة العكم تعرككم عرك الأديم و تدوسكم دوس الحصيد ) گمراهى گمراه‌گر ، شما را پس از من رهبرى مىكند و عذابى سخت به شما خواهد داد و شما را قومى خوار خواهد ساخت و ديگر هيبت و جايگاهى نزد ملتها نخواهيد داشت و دور و